Plik "AGFl_AV.22.0678.mp4"

Właściwa nazwa pliku AGFl_AV.22.0678.mp4
Nazwa folderu
Źródła KZ-Gedenkstätte Flossenbürg
Signatur: AGFl AV.22.0678
Rozmiar pliku 80.37 MB
Rozmiar 640px × 480px
Poprzedni/ wstecz
MPEG4
Odwołanie do
Czas trwania 00:12:58
Proporcje 4:3

Napisy dla "AGFl_AV.22.0678.mp4"

00:00:02 IV: (???)
de [DE: IV: (???)]
00:00:11 CW: No właśnie, no jak jak tak.. przyjechali ci Amerykanie to ten jeden dowiedział się gdzie my jesteśmy i powiedział, że po nas przyjedzie.
de [DE: CW: Als die Amerikaner kamen, erfuhr einer von ihnen, wo wir waren und versprach, uns abzuholen. ]
00:00:18 No i rzeczywiście, przyjechał po nas i zaproponował nas nam, że byli wię.. obok w Plauen, właśnie.
de [DE: Tatsächlich kam er wieder und schlug vor, uns unweit von Plauen einzuquartieren.]
00:00:31 Niedaleko fabryki był taki barak, gdzie byli więźniowie angielscy, żołnierze, którzy byli jako jeńcy wojenni.
de [DE: Dort in der Nähe der Fabrik war eine Baracke, in der englische Häftlinge, Soldaten als Kriegsgefangene untergebracht waren.]
00:00:42 I ci Anglicy, jak Amerykanie weszli to od razu ich zabrali i wysłali ich nie wiem czy do Anglii, czy zabrali ich do siebie.
de [DE: Die Amerikaner kamen und nahmen die Briten zu sich nach Hause oder nach Großbritannien mit. Ich weiß es nicht.]
00:00:52 I on mówi, że jest barak pusty i my możemy w tym baraku zamieszkać. No i rzeczywiście, zabrał nas od tej gospodyni do tego baraku.
de [DE: Er sagte, dass die Baracke mit Pritschen leer steht und wir dort einziehen können. Tatsächlich nahm er uns von dieser Frau mit und brachte uns dorthin.]
00:01:01 Poszłyśmy do tego baraku, tam były takie koje, prycze też, więc on mówi, będziecie tu mogły spać.
de [DE: Wir gingen zu dieser Baracke, wo Pritschen waren und er wiederholte, dass wir hier schlafen können.]
00:01:07 Mówimy że nie mamy na czym, no to on nam tam gdzieś pojechał, przywiózł jakieś koce, przywiózł nam poduszki.
de [DE: Wir sagten, dass wir keine Bettwäsche haben, worauf er gleich wegfuhr und uns Decken und Kissen brachte. ]
00:01:13 No i mówi, że jemu mama smażyła placki ziemniaczane w domu czy my możemy mu zrobić.
de [DE: Er erzählte uns, dass seine Mutter ihm immer Kartoffelpuffer gebraten hatte und fragte, ob wir für ihn welche machen könnten.]
00:01:22 A była z nami taka Reginka, starsza już pani, i mówi: ja ci mogę zrobić.
de [DE: In unserer Gruppe war Reginka, eine ältere Frau und sagte sofort zu, Kartoffelpuffer zu machen.]
00:01:27 Ale mówi, dobrze, mówi, że nie mam ani ziemniaków, ani nic do smażenia, ani patelni ani mąki, no nic nie mam, z czego ci zrobię?
de [DE: Sie sagte aber auch, dass sie weder Kartoffeln, noch Fett, noch Pfanne, noch Mehl hat. "Wie soll ich Kartoffelpuffer braten?"]
00:01:36 Zaraz będziesz miała. Gdzieś pojechał, za kilka godzin przyjechali z powrotem, przywiózł worek ziemniaków,
de [DE: „Gleich bekommst du alles“, sagte er. Er fuhr wieder weg und kam nach ein paar Stunden mit seinen Kameraden zurück und brachte einen Sack Kartoffeln,]
00:01:46 jakąś taki wielki garnek smalcu, mąki, no wszystko przywiózł: ziemniaki, tarkę do tarcia, patelnię taką dużą patelnię.
de [DE: einen großen Topf voll Schmalz und Mehl. Alles hatte er dabei: Kartoffeln, eine Reibe, eine große Pfanne.]
00:01:59 I umówli się, że przyjadą na ziemniaki, no i rzeczywiście.. na te placki.
de [DE: Sie verabredeten sich tatsächlich zum Kartoffelpuffer-Essen.]
00:02:04 I rzewczywiście i zaczęli codziennie przez jakieś, bo ja wiem, przez dziesięć dni, chyba codziennie, my żeśmy tarły te ziemniaki,
de [DE: Mehrere Tage hintereinander, vielleicht zehn Tage lang, kamen sie tagtäglich und wir rieben diese Kartoffeln,]
00:02:12 ta Regina smażyła te placki a oni przyjeżdżali i jedli te placki. Cukier nam przywieźli, zaopatrzyli nas, także miałyśmy co jeść.
de [DE: Regina briet die Kartoffelpuffer und sie kamen zum Essen. Sie brachten uns Zucker und versorgten uns mit anderen Lebensmitteln, so dass wir genug zum Essen hatten.]
00:02:21 No i potem, ponieważ to była frontowa dywizja, więc po po kilku dniach, gdzieś po dziesięciu chyba, odjeżdżali dalej na wschód.
de [DE: Ich glaube, etwa zehn Tage später, da sie ein Front-Bataillon waren, zogen sie nach Osten weiter. ]
00:02:30 No i my żeśmy zostały same bez żadnego zaopatrzenia. A w międzyczasie w Plauen zaczęło się trochę porządkować to wszystko, prawda.
de [DE: Wir blieben wieder alleine ohne jegliche Verpflegung zurück. Inzwischen wurden in Plauen die Aufräumarbeiten eingeleitet, nicht wahr.]
00:02:39 Już przyszły nowe władze i wszystkich tych obcokrajowców, wszystkich tych DP personen jak to się tam wtedy mówiło,
de [DE: Es gab bereits eine neue Verwaltung und alle Ausländer, alle DPs, wie man sie damals nannte,]
00:02:49 zebrali w dawnych koszarach w Plauen. I myśmy się musiały wynieść po prostu z tego baraku do tego zbiorczego obozu, który był na terenie koszar.
de [DE: wurden in einer ehemaligen Kaserne in Plauen einquartiert. Wir mussten die Baracke räumen und kamen in ein Sammellager auf dem Gelände der Kaserne.]
00:02:59 No i tam żeśmy przeszły do tych koszar, tam już było normalne wyżywienie, śniadania, obiad, kolacja.
de [DE: Wir zogen in die Kaserne um, wo wir normale Mahlzeiten bekommen haben: Frühstück, Mittagessen, Abendessen.]
00:03:05 Miałyśmy pokój, dostałyśmy pokój, bo nas trzy było w tym pokoju.
de [DE: Wir waren zu dritt in einem Zimmer, wir hatten ein Zimmer.]
00:03:10 {räuspert sich}
de [DE: {räuspert sich}]
00:03:10 I czekałyśmy jak się ta sytuacja w jakiś sposób wyklaruje. Jak nam powiedziano, będą przygotowane transporty i pojedziemy do Polski.
de [DE: Wir warteten, wie sich die Situation weiter entwickelt. Es wurde gesagt, dass Transporte nach Polen vorbeireitet werden und wir zurückkehren können.]
00:03:22 No i rzeczywiście pod koniec czerwca chyba,
de [DE: Tatsächlich gegen Ende Juni, glaube ich...]
00:03:29 {räuspert sich und denkt nach}
de [DE: {räuspert sich und denkt nach}]
00:03:37 Pod koniec czerwca ... dowiedziałyśmy się, że tą część Amerykanie wyzwoloną przez nich muszą oddać Rosjanom.
de [DE: Ende Juni erfuhren wir, dass das von Amerikanern befreite Gebiet an die Russen übergeben werden sollte.]
00:03:57 Że całe Niemcy zostały podzielone na strefy okupacyjne i Plauen przeszło do strefy rosyjskiej i my musimy się stąd wynieść.
de [DE: Ganz Deutschland wurde in Besatzungszonen aufgeteilt, Plauen befand sich in der russischen Zone, so dass wir dieses Gebiet verlassen sollten.]
00:04:11 I któregoś dnia zapakowano nas.. aha... I jeszcze nas zapytyano czy chcemy wracać do Polski, czy nie chcemy wracać do Polski, bo tam są Rosjanie.
de [DE: Wir wurden... Wir wurden noch gefragt, ob wir nach Polen zurückkehren wollen. Dort waren schon die Russen.]
00:04:20 Tam zaczęto nam opowiadać, jakie tam się wtedy cuda działy, jak to Rosjanie zaczęli rządzić.
de [DE: Es wurde uns erzählt, was in Polen passierte und wie die Russen anfingen, die Macht auszuüben. ]
00:04:26 Więc powiedziałyśmy, że nie będziemy jechać, bo jak z jednej rynny pod drugą wpaść, wpaść pod okupację rosyjską, to nie ma co.
de [DE: Wir haben also beschlossen, nicht zurückzukehren: Wir wollten nicht vom Regen in die Traufe kommen, von einer Besatzung in die andere. ]
00:04:34 I powiedziałyśmy że nie, że nie jedziemy, że ewakuujemy się z Plauen dalej na zachód. Nie chcemy wracać jeszcze do Polski, zobaczymy, jak się sytuacja dalej potoczy.
de [DE: Wir beschlossen, uns weiter von Plauen aus in den Westen zu evakuieren. Wir wollten noch nicht nach Polen zurück, wir warten lieber ab, wie sich die Situation entwickelt.]
00:04:44 {hustet}
de [DE: {hustet}]
00:04:45 No i znów, tych wszystklich, którzy nie chcieli wracać do Polski, zapakowano nas do pociągu towarowego i powieziono nas dalej na zachód. I w ten sposób żeśmy przyjechali do Weiden.
de [DE: Alle, die nicht nach Polen zurück wollten, wurden in Güterwaggons verladen und weiter in den Westen gebracht. Auf diese Weise kamen wir nach Weiden.]
00:05:00 To też jechaliśmy chyba z półtora dnia, po drodze się pociąg zatrzymywał. Jechali z nami też żydzi, którzy byli w różnych obozach.
de [DE: Wir fuhren etwa anderthalb Tage. Der Zug hielt immer wieder an. Auch Juden aus verschiedenen Lagern waren mit uns. ]
00:05:11 W każdym bądź razie i i pamiętam na stacjach ta organizacja żydowska Joint chyba się nazywała, zaopatrywała transporty w picie i w jedzenie.
de [DE: Jedenfalls an den Bahnhöfen, daran erinnere ich mich, versorgte eine jüdische Organisation „Joint“ die Juden im Transport mit Essen und Trinken. ]
00:05:26 Dawano paczki, szczególnie właśnie w tych wagonach gdzie byli yy żydzi, to tam dawano więcej tych paczek, ale my też żeśmy dostały pamiętam.
de [DE: Es gab Lebensmittelpakete, besonders in diesen Wagen, wo Juden waren aber auch wir haben welche bekommen. Daran erinnere ich mich.]
00:05:37 No i przywieziono nas, przywieziono nas do Weiden. I teraz był problem, co z nami zrobić, że trzeba nas gdzieś ulokować.
de [DE: Dann kamen wir, dann kamen wir nach Weiden. Es gab ein Problem, denn sie wussten nicht, wo sie uns unterbringen sollten.]
00:05:49 I pamiętam zawieziono nas najpierw, zapakowano nas na samochody i zawieziono nas chyba do Ambergu, do koszar, dawnych koszar niemieckich.
de [DE: Ich erinnere mich, wir fuhren, zuerst in Lastwagen weiter, in eine ehemalige deutsche Kaserne nach Amberg, glaube ich.]
00:06:06 No i jak żeśmy weszły do tych koszar, to się okazało, że dach jest rozbity, padał deszcz, więc w pokojach było pełno wody.
de [DE: Wir kamen auf das Gelände und sahen, dass das Dach zerstört war, es regnete und die Zimmer waren unter Wasser.]
00:06:16 To ja pamiętam, poszłam jeszcze z jedną z koleżanek, do Amerykanina, do tego który nas tam, dowódcy całej tej grupy, tych żołnierzy amerykańskich
de [DE: Ich kann mich erinnern, als ich und eine Kollegin zum Amerikaner gingen, zum Hauptmann dieser ganzen amerikanischen Einheit.]
00:06:31 i powiedziałam, że my tu nie możemy zostać, no bo jest deszcz, woda, żeby nas stąd gdzieś indziej przewieźli.
de [DE: Ich sagte, wir könnten hier unmöglich bleiben, es regnet doch, es gibt Wasser. Sie sollten uns hier wegbringen.]
00:06:36 To nas wtedy przewieźli do Vohenstrauss. To blisko tu jest Weiden. Tam zamek taki był. I tam do tego zamku.
de [DE: Sie brachten uns dann nach Vohenstrauß. Es ist nicht weit von Weiden. Dort war ein Schloss. Wir kamen in dieses Schloss.]
00:06:47 Tam nam przywieźli metalowe takie łóżka, pamiętam, zwozili to wszystko tego samego dnia jak nas tam przywieźli.
de [DE: Sie brachten Metallbetten mit. Ich erinnere mich, sie brachten alles an einem Tag. ]
00:06:55 No i tam w tym Vohenstrauss tam myśmy byli i tam myśmy mieli się szykować do ewentualnego transportu do Polski. No i potem..
de [DE: In Vohenstrauß waren wir einquartiert und wir sollten uns auf den eventuellen Rücktransport nach Polen vorbereiten. Und später...]
00:07:06 Aha..i jeszcze zanim do Vohenstrauss żeśmy pojechali, to najpierw nas przywieźli jeszcze do Weiden do jakiegoś takiego baraczku, gdzie byli Włosi z kolei.
de [DE: Doch bevor wir nach Vohenstrauß kamen, brachten sie uns nach Weiden in eine kleine Baracke, in der vorher Italiener untergebracht waren. ]
00:07:18 Włosi wyjechali, a nas chcieli zostawić właśnie w tym baraku włoskim.
de [DE: Die Italiener verließen diese Baracke und wir sollten dort wohnen.]
00:07:24 Ale jak zobaczyłyśmy jak tam brudno było, jakie tam było robactwo wtedy w tym bloku, to powiedziałyśmy, że my tam nie będziemy mieszkać, że my nie zostaniemy tutaj.
de [DE: Aber als wir gesehen haben, wie dreckig und wie viel Ungeziefer in dieser Baracke war, weigerten wir uns, dort einzuziehen.]
00:07:32 I wtedy nas zawieźli do Vohenstrauss, no tam było czysto, bo ten zamek był nie zamieszkały. No i w tym Vohenstrauss żeśmy, nie pamiętam, ile żeśmy byli.
de [DE: Daraufhin brachten sie uns nach Vohenstrauß. Dort war es sauber, da das Schloss nicht bewohnt war. Ich weiß nicht mehr, wie lange wir in Vohenstrauß blieben.]
00:07:44 I tam żeśmy czekali na transport i stamtąd właśnie już pojechaliśmy transportem do Polski, do domu.
de [DE: Wir warteten auf den Transport nach Polen und von dort aus fuhren wir auch nach Hause zurück.]
00:07:53 IV: Jak odbywała się podróż do Polski?
de [DE: IV: Wie sah der Rücktransport nach Polen aus?]
00:07:55 CW: W wagonach towarowych.
de [DE: CW: In Güterwaggons.]
00:07:59 IV: (???)
de [DE: IV: (???)]
00:08:03 CW: A jeszcze z tego transportu jeszcze pamiętam, w Pilźnie żeśmy się zatrzymali trochę. Tam był taki punkt repatriacyjny właśnie dla Polaków.
de [DE: CW: Ich kann mich noch an diesen Transport erinnern, dass wir in Pilsen einen Zwischenstopp gemacht haben. Dort war ein Repatriierungssbüro für Polen.]
00:08:17 I tam myśmy się zatrzymali, nie wiem, chyba z tydzień może, może ze dwa. Tam trochę pomagałam na tym punkcie repatriacyjnym.
de [DE: Wir blieben dort etwa eine Woche, vielleicht auch zwei, ich weiß nicht mehr. Ich half sogar in diesem Repatriierungssbüro etwas mit. ]
00:08:27 Później następnym jakimś transportem pojechałam do Warszawy.
de [DE: Mit einem weiteren Transport kam ich nach Warschau zurück.]
00:08:34 IV: Może ostatnie pytanie: (???)
de [DE: IV: Vielleicht eine letzte Frage: (???)]
00:08:40 CW: A mam zdję...Przepraszam jeszcze, jak stąd żeśmy wyjeżdżali z tego Vohenstrauss, to to przywieźli nas do Weiden.
de [DE: CW: Ich habe.. Entschuldigung, als wir aus Vohenstrauß wegfuhren, kamen wir nach Weiden.]
00:08:47 I w Weiden żeśmy wsiadali też do takich wagonów towarowych, mam zdjęcia z tego, dałam Klausowi, żeby zrobił odbitki.
de [DE: In Weiden stiegen wir in Güterwaggons. Ich habe sogar Photos, die ich Klaus zur Reproduktion gegeben habe.]
00:08:57 Ja jemu przywiozłam parę zdjęć, chyba ze cztery zdjęcia mam z tego momentu jak jesteśmy w tych wagonach właśnie,
de [DE: Ich brachte ihm ein paar Photos, vielleicht vier, die in dem Moment aufgenommen wurden, als wir an diesen Waggons stehen. ]
00:09:03 jest napis na wagonie Weiden i stamtąd jedziemy do Polski. 1945 rok.
de [DE: Auf dem Waggon hängt ein Schild: Weiden. Von dort aus fuhren wir 1945 nach Polen zurück.]
00:09:12 IV: Może teraz ostatnie pytanie: po tych wszystkich przeżyciach, po tych wszystkich doświadczeniach, przejściach, obozie, jakie przesłanie mogła by pani dać młodym pokoleniom?
de [DE: IV: Die letzte Frage: nach all den Erlebnissen, Erfahrungen, Leiden im Lager, welche Botschaft könnten Sie an die junge Gegenration weitergeben?]
00:09:29 CW: Proszę pani. Przez ostatnich dziesięć lat, od momentu kiedy żeśmy zaczęli prawda spotykać się tutaj.
de [DE: CW: Wissen Sie, in den letzten zehn Jahren haben wir uns hier immer wieder getroffen.]
00:09:40 Spotykam się z młodzieżą, cały czas im opowiadam. Róbcie wszystko, żeby nie było wojny, żeby nie było nienawiści między narodami,
de [DE: Ich treffe Jugendliche und ich wiederhole: Bemüht euch sehr darum, dass es zu keinem Krieg mehr kommt, dass kein Hass zwischen den Völkern aufkommt, ]
00:09:52 żebyśmy wszyscy czuli się jak ludzie równi, przyjaciele. Żebyśmy się do siebie odnosili się z sympatią, bez żadnych animozji, bez nienawiści,
de [DE: damit sich alle Menschen gleich und wie Freunde fühlen. Damit wir uns mit Sympathie begegnen, ohne Vorurteile und ohne Hass. ]
00:10:05 obojętne, czy ktoś jest czarny cz drugi jest biały, czy ten jest gruby a ten jest cienki, żebyśmy nie patrzyli na to, tylko żebyśmy wszyscy byli przyjaciółmi.
de [DE: Es ist egal, ob einer dick oder schlank ist, das ist unwichtig. Wir sollten darauf achten, dass wir alle Freunde sind.]
00:10:18 I to powtarzałam na wszystkich spotkaniach z młodzieżą, że to jest najważniejsze, nigdy więcej wojny.
de [DE: Das wiederhole ich bei allen meinen Begegnungen mit der Jugend. Das Wichtigste ist: Nie wieder Krieg.]
00:10:26 Nigdy więcej takich zaborczych instynktów, że jakiś naród musi zabrać kawałek ziemi innego narodu.
de [DE: Nie wieder Aggressionsinstinkte gegenüber anderen Staaten. Es darf nicht sein, dass ein Staat einem anderen ein Stück Land wegnehmen möchte.]
00:10:35 Każdy powinien żyć na swoim i cieszyć się z tym, co ma. Nie żądać nic więcej. To stale powtarzam.
de [DE: Jeder soll in seinem Land leben dürfen und sich darüber freuen, was er besitzt und keine Forderungen stellen. Das wiederhole ich immer wieder.]
00:10:44 Z różną młodzieżą się już spotykałam, bo również Maximilian Kolbe-Werk, ta organizacja niemiecka która jest,
de [DE: Ich begegne unterschiedlichen Jugendlichen. Es gibt eine deutsche Organisation: Das Maximilian-Kolbe-Werk.]
00:10:53 też organizuje co roku takie grupy, organizowała, byłam na kilku takich właśnie wyjazdach, gdzie jedzie cztery, pięć osób
de [DE: Sie organisiert jedes Jahr solche Gruppen. Ich habe an einigen Begengnungen teilgenommen. Dort waren vier oder fünf Personen.]
00:11:01 i spotyka się z młodzieżą w szkołach niemieckich i też im opowiadamy, o tym co żeśmy przeżyli, jak to wyglądało wszystko i też prosimy tą młodzież,
de [DE: Wir treffen Jugendliche bei den Zeitzeugengesprächen in deutschen Schulen und erzählen über unsere Lagererfahrungen und bitten die Jugendlichen darum, ]
00:11:11 róbcie wszystko, żeby nie doszło do wojny, żeby nie było nienawiści między ludźmi. Że wszyscy jesteśmy równi i tacy powinniśmy razem wspólnie żyć i żyć i cieszyć się tym, że żyjemy.
de [DE: alles zu unternehmen, dass es nie wieder zum Krieg kommt, dass kein Hass zwischen Menschen herrscht. Wir sind doch alle gleich und sollen im Frieden miteinander leben.]
00:11:25 To stale to powtarzam. Byłam i w Kolonii, byłam.. i gdzie ja jeszcze byłam, no byłam w kilku miejscach właśnie, gdzie się właśnie spotykałam z młodzieżą.
de [DE: Das wiederhole ich immer wieder. Ich war in Köln und an anderen Orten, wo ich mit den Jugendlichen sprach. ]
00:11:38 Nawet w tym roku mi proponowano, żeby pojechać gdzieś tam do jakiegoś zachodniego landu, ale byłam chora z tą nogą i nie mogłam pojechać i zrezygnowałam.
de [DE: Sogar in diesem Jahr wurde mir angeboten, in ein westliches Bundesland mitzufahren, aber ich war krank und musste absagen.]
00:11:56 Cały czas Maximilian-Kolbe organizuje właśnie wspólnie z Caritasem wydaje mi się, niemieckim takie grupy byłych więźniów
de [DE: Das Maximilian-Kolbe-Werk und die Caritas organisieren gemeinsame Treffen mit ehemaligen Häftlingen und der deutschen Jugend. ]
00:12:05 które jeżdżą i rozmawiają z młodzieżą, i do różnych szkół. Właśnie biskupstwo w Kolonii bym powiedziała że jest bardzo takie aktywne.
de [DE: Sie tauschen sich mit der Jugend aus und besuchen unterschiedliche Schulen. Ich würde sagen, das Bistum Köln ist in diesem Bereich sehr aktiv. ]
00:12:17 Tam jest dwóch takich, no.. jeden doktor filozofii, Dr. Hartmann, a drugi się nazywa... nie pamiętam w tej chwili. Ooo.. Bauer. Alois Bauer.
de [DE: Es gibt dort zwei Mitarbeiter, Dr. Hartmann, Doktor der Philosophie, und Alois Bauer.]
00:12:36 I oni obaj właśnie są bardzo czynni w tej takiej ścisłej współpracy, w nawiązaniu takiej ścisłej współpracy między byłymi więźniami i młodzieżą.
de [DE: Sie setzen sich sehr aktiv für die enge Zusammenarbeit zwischen den Jugendlichen und ehemaligen Häftlingen ein.]
00:12:47 Bardzo się starają o to, żeby byli więźniowie mogli rozmawiać z młodzieżą.
de [DE: Sie bemühen sich sehr darum, diese zwei Gruppen zusammenzubringen.]